Provizyon, onaylanan bir kart harcamasının tutarının limitinizde ya da hesabınızda ayrılmasıdır. Harcama kesinleşip ekstreye geçene kadar “provizyondaki” ya da “bekleyen işlem” olarak görünür; bu çoğu harcamada birkaç iş günü sürer. Otel ve araç kiralamadaki ön provizyonda bloke daha uzun kalabilir.
Provizyonu nerede gördünüz?
Seçin; ne demek olduğunu ve ne zaman sonuçlanacağını görün.
Kartınızla yapılmış bir harcamanın tutarı ayrılmış, ama harcama henüz kesinleşmemiş. Hangisini görüyorsunuz?
Ne zaman düşer? Tutar kullanılabilir limitinizden (banka kartında bakiyenizden) şimdiden düşülmüştür; ekstrenize ise işyeri işlemi bankaya gönderip kesinleştirince geçer. Bu, çoğu harcamada genellikle 1–3 iş günü sürer; hafta sonu ve resmî tatiller araya girerse uzar, yurt dışı harcamalarda daha geç olabilir. Kesin süre kartınızın bankasına bağlıdır; bir haftadan uzun süre bekleyen işlem için bankanızın müşteri hizmetlerine sorun.
Açık provizyon, provizyondaki harcamalarınızın toplamıdır: onaylanmış ama henüz ekstreye geçmemiş tutarlar. Bu toplam kullanılabilir limitinizden düşülür; “limitim neden az görünüyor?” sorusunun cevabı çoğu zaman buradadır. Harcamalar kesinleştikçe dönem içi harcamalarınıza geçer ve toplam azalır. Açık provizyonu ayrıca ödemeniz gerekmez; tutar ekstrenize geçtiğinde normal borcunuzla birlikte ödenir.
Bu tutar çekilmedi, blokede tutuluyor. Otel, araç kiralama firması ya da akaryakıt istasyonu, son tutar baştan belli olmadığı için kartınızda bir tutarı ayırmıştır. Hizmet bitince gerçek tutar çekilir, gerisi serbest kalır; işyeri hiç çekmez ya da iptal ederse bloke kalkar. Kart kuruluşlarının kurallarında otel ve araç kiralama blokesi 30 güne kadar geçerli olabilir, diğer işlemlerde daha kısadır. Hizmet bittiği hâlde bloke duruyorsa önce işyerinden iptal etmesini isteyin; iptalden sonra ne zaman kalkacağını kartınızın bankası söyler.
Bu ifade genellikle kartınız okutulmadan yapılan bir ödemeyi anlatır: kart bilgileriniz işyerine telefonla, e-postayla ya da yazılı formla verilmiş ve işyeri ödemeyi bu bilgilerle almıştır (mail order). Siz izin verdiyseniz normal bir harcama gibi kesinleşir. Böyle bir izin vermediyseniz kartınızı veren bankayı hemen arayın ve kartı kapattırın; ifadenin sizin işleminizde tam olarak neyi gösterdiğini de bankanız söyler.
İşlem kesinleşmeden iptal edildiyse ekstrenize hiç geçmez; ayrılan tutar limitinize döner, ancak bankanızın kaydı güncellenene kadar birkaç gün görünmeye devam edebilir. Kesinleştikten sonra iade edildiyse harcama ekstrenize geçer, iade ayrı bir alacak satırı olarak yansır. İşyerinden iade tarihini ve işlem numarasını isteyin; bankanız takibi bununla yapar.
“Otorizasyon verildi” mesajı aldıysanız ya da onay kodunu soruyorsanız: otorizasyon verildi ne demek?
Panelde provizyon görüyorsanız ödeme onaylanmış ve tutar müşterinin kartında ayrılmıştır; normal satışta bu, gün sonunda kesinleşir. Hangi durumdasınız?
Kapamayı (son provizyon) süre dolmadan yapın; dolarsa bloke kendiliğinden düşer, yeniden tahsilat için müşterinin onayı gerekir. Süreyi kurumunuz bildirir; açık ön provizyonları her gün kontrol edin.
Çekeceğiniz tutar yoksa ön provizyonu iptal edin; kısmen çekecekseniz yalnız o tutara kapama yapın, kalanı serbest kalır. Blokenin ne zaman kalkacağını sizin sisteminiz değil, kartı veren banka belirler; müşteriye bunu söyleyin.
Ön provizyon ve kapama, satıştan ayrı tanımlanan işlem yetkileridir; terminalinizde kapalıyken denerseniz terminale açık olmayan işlem hatası alırsınız.
Otel, kiralama ya da depozitolu satışta ön provizyon ihtiyacınızı ön görüşmede söyleyin; tanımlanıp tanımlanamayacağı orada netleşir.
- Ön provizyon onayındaki işlem numarasını saklayın: kapama ve iptal isteği bu numarayla gönderilir.
- Kapama tutarı genellikle ön provizyon tutarını aşamaz; tolerans varsa kurumunuzun dokümantasyonunda yazar. Fazlası için yeni satış gerekir.
- İptal mi, iade mi: gün sonundan önce iptal, sonra iade isteği gönderilir; yanlış tip ret döner. Ön provizyon ise kapama yapılana kadar iptal edilebilir.
- Açık ön provizyonları izleyin: geçerlilik süresi dolan ön provizyon kapatılamaz; sorgu ya da raporla her gün kontrol edin.
Hastanede ve eczanede provizyon, kartınızla ilgili değildir: SGK’nın ya da özel sağlık sigortanızın bu muayene, ilaç ya da tedavi masrafını karşılayacağını onaylamasıdır. Provizyon alınamazsa hizmet sigorta kapsamında sayılmaz; ücretli hasta olarak devam edebilir ya da önce nedenini öğrenebilirsiniz.
SGK kapsamınızı e-Devlet’te “SPAS Müstehaklık Sorgulama” ile görebilirsiniz; özel sigortada nedeni sigorta şirketinize sorun.
Kartla ödeme yaptığınızda tutar çoğu zaman hemen ekstrenize geçmez; önce banka uygulamanızda “provizyonda” ya da “bekleyen işlem” olarak görünür. Bu bekleme hâlinin adı provizyondur. İşletmeler için ise provizyon, özellikle ön provizyon ve kapama adımlarıyla tahsilatın ne zaman yapılacağını belirler.
Bu yazıda provizyonun ne olduğunu, nasıl çalıştığını, ön provizyon ile son provizyon arasındaki farkı ve provizyon iptali gibi önemli konuları detaylıca ele alacağız. İster bir e-ticaret sitesi yönetiyor olun, ister ödeme altyapınızı daha iyi anlamak istiyor olun, bu rehber sizin için hazırlandı.
Provizyon Nedir?
- Provizyon
-
Kartla yapılan bir ödemeye banka onay verdikten sonra tutarın kart limitinde ya da hesapta ayrılmasıdır. Ayrılan tutar, harcama kesinleşip ekstreye ya da hesap hareketine geçene kadar “provizyondaki işlem” olarak görünür.
Provizyon kelimesi, İtalyanca "provisione" kelimesinden gelmekte olup "hazırlık" veya "karşılık ayırma" anlamına gelir. Ödeme dünyasında provizyon, onaylanan kart işleminin tutarının ayrılması anlamında kullanılır; günlük dilde “provizyon alındı” onayın kendisi için de söylenir. Müşteri kredi kartıyla bir ödeme yaptığında, ilgili banka kartın geçerliliğini, bakiye veya limit durumunu ve güvenlik kurallarını kontrol eder. Onaylanan işlemin referansı olarak bir provizyon kodu üretilir.
Provizyon süreci, ödeme ekosisteminin en kritik adımlarından biridir. Provizyonsuz bir kart işlemi tamamlanamaz. Banka provizyon vermediği sürece, müşterinin kartından herhangi bir tutar çekilemez veya bloke edilemez. Bu mekanizma hem tüketiciyi yetkisiz işlemlere karşı korur hem de işletmenin ödemeyi güvenli bir şekilde tahsil etmesini sağlar.
Provizyon Nasıl Çalışır?
Kısaca: banka onay verdiği anda tutar kartınızda ayrılır, işyeri işlemi bankaya gönderdiğinde kesinleşir ve ekstrenize geçer. Kart sahibinin gördüğü adımlar:
- Onay ve ayırma: Ödeme onaylanınca tutar kullanılabilir limitinizden (banka kartında bakiyenizden) hemen düşülür; para henüz işyerine geçmemiştir.
- Bekleme: İşlem banka uygulamanızda “provizyondaki”, “bekleyen” ya da “açık provizyon” başlığı altında görünür.
- Kesinleşme: İşyeri günün işlemlerini bankaya gönderir (gün sonu); harcama kesinleşir ve dönem içi harcamalarınıza ya da hesap hareketinize geçer.
- İptal hâli: İşyeri işlemi kesinleşmeden iptal ederse harcama ekstreye hiç geçmez, ayrılan tutar limitinize döner.
Ön Provizyon ve Son Provizyon Farkı
Ön provizyonda (pre-authorization) tutar yalnızca ayrılır, son provizyonda (capture, kapama) gerçekten çekilir. İkisinin arasında günler geçebildiği için son tutarın baştan bilinmediği otel, araç kiralama gibi işlerde kullanılır.
Ön Provizyon (Pre-Authorization)
Ön provizyon, müşterinin kartında belirli bir tutarın bloke edilmesi işlemidir. Bu aşamada müşterinin kartından para çekilmez; yalnızca ilgili tutar "ayrılır" ve müşterinin kullanımına kapatılır. Ön provizyon, işletmenin daha sonra bu tutarı çekmek üzere bir "rezervasyon" yapması anlamına gelir.
Ön provizyon şu durumlarda yaygın olarak kullanılır:
- Oteller: Müşteri rezervasyon yaptığında konaklama bedeli karttan bloke edilir, check-out sırasında son provizyon alınarak gerçek tutar çekilir.
- Araç kiralama: Depozito tutarı ön provizyon ile bloke edilir, araç iade edildiğinde son provizyon veya iptal işlemi yapılır.
- E-ticaret: Sipariş alındığında tutar bloke edilir, ürün kargoya verildiğinde son provizyon alınır.
Son Provizyon (Capture)
Son provizyon, ön provizyon ile bloke edilen tutarın gerçekten çekilmesi işlemidir. İşletme, hizmeti sunduktan veya ürünü gönderdikten sonra son provizyon işlemini gerçekleştirerek ödemeyi tamamlar. Son provizyon tutarı, ön provizyon tutarına eşit veya daha düşük olabilir; genellikle ön provizyon tutarını aşamaz.
Ön provizyonun geçerliliği sınırlıdır. Kart kuruluşlarının kurallarında otel ve araç kiralama için 30 güne kadar çıkabilir, diğer işlemlerde daha kısadır; işletmenin uyacağı süreyi kurumu bildirir. Süre içinde son provizyon alınmazsa bloke kalkar ve tutar artık çekilemez.
3D Secure ile güvenli ödeme altyapısı hakkında detaylı bilgi almak ister misiniz?
Provizyon ve Otorizasyon Farkı
Kart sahibi açısından fark şudur: otorizasyonu ekranda görmezsiniz, o saniyeler içinde verilen bir evet ya da hayır kararıdır; gördüğünüz, onun sonucu olan provizyondur, yani limitinizde ayrılmış ve kesinleşmeyi bekleyen tutar.
İşletme açısından ikisi çoğu satışta aynı anda olur ve tek adım gibi görünür. Yalnız ön provizyonda zamanca ayrılırlar: onay bugün alınır, tahsilat sonra yapılır.
Onay aşamasıOtorizasyon ne demek? Onay kodu ve ret kodlarıProvizyon Süresi Ne Kadardır?
Normal bir kart harcaması genellikle 1–3 iş günü içinde provizyondan çıkıp ekstrenize ya da hesap hareketinize geçer; hafta sonu ve resmî tatiller bu süreye eklenir. Ön provizyonda ise bloke, işyeri tutarı çekene ya da işlemi iptal edene kadar sürer.
- Normal satış: Onay anlıktır; kesinleşme, işyerinin işlemi bankaya göndermesine bağlıdır.
- Ön provizyon: Kart kuruluşlarının kurallarında otel ve araç kiralama blokesi 30 güne kadar geçerli olabilir; diğer işlemlerde süre daha kısadır.
- Uzayan işlemler: Yurt dışı harcamalar ya da bankanın ek kontrol yaptığı işlemler daha geç kesinleşebilir.
Kesin süreyi kartınızı veren banka belirler. Bir işlem bir haftadan uzun süre provizyonda kalıyorsa bankanızın müşteri hizmetlerine sorun.
Bloke süresi dolduğunda son provizyon alınmamışsa, banka blokeyi otomatik olarak kaldırır. Bu durumda işletme tutarı çekemez ve yeni bir işlem başlatması gerekir. Bu nedenle ön provizyon kullanan işletmelerin, bloke sürelerini takip etmesi ve son provizyon işlemini zamanında gerçekleştirmesi büyük önem taşır.
İlgiliPOS Hata Kodları - Provizyon Hatalarını AnlayınİlgiliTerminale Açık Olmayan İşlem Ne Demek? Nedenleri ve ÇözümleriProvizyon İptali Nasıl Yapılır?
Provizyondaki bir işlemi, işlemi yapan işyeri iptal eder; kart sahibi kendisi iptal edemez. Harcamayı siz yapmadıysanız kartınızı veren bankayı arayın; banka kartı kapatır ve itirazı başlatır. İşyeri tarafında iptalin türü işlemin aşamasına bağlıdır:
Aynı Gün İptali (Void)
İşlem aynı gün içinde (gün sonu kapanışından önce) iptal edilirse, bu "void" işlemi olarak adlandırılır. Void işleminde harcama müşterinin ekstresine hiç geçmez; ayrılan tutarın limite dönmesi bankaya göre birkaç gün sürebilir. Genellikle komisyon kesintisi yapılmaz. İşletmeler açısından en avantajlı iptal yöntemidir.
Ön Provizyon İptali
Ön provizyon ile bloke edilen tutar, son provizyon alınmadan iptal edilebilir. Bu durumda bloke kaldırılır ve tutar müşterinin kullanımına açılır. Ön provizyon iptali, özellikle otel rezervasyon iptalleri ve araç kiralama depozito iadeleri için yaygın olarak kullanılır.
İade (Refund)
Gün sonu kapanışından sonra veya son provizyon alınmış bir işlemin iptali gerektiğinde, iade (refund) işlemi yapılır. İade işlemi, tutarın müşterinin kartına geri yatırılması şeklinde gerçekleşir. İade süresi bankaya göre değişmekle birlikte genellikle birkaç iş günü sürer.
İlgiliDesteklenen Bankalar ve Ödeme SeçenekleriSık Sorulan Sorular
Provizyon kodu nedir?
Provizyon kodu, bankanın bir kart işlemini onayladığında ürettiği benzersiz bir referans numarasıdır. Bu kod, işlemin başarıyla gerçekleştiğini kanıtlar ve olası itiraz durumlarında referans olarak kullanılır. Genellikle 6 haneli alfanümerik bir koddur ve işlem dekontunda yer alır.
Provizyondaki işlem ne zaman düşer?
Normal bir harcamada onay anlıktır; tutarın provizyondan çıkıp ekstreye geçmesi genellikle 1–3 iş günü sürer, tatiller araya girerse uzar. Ön provizyonda bloke, işyeri tutarı çekene ya da iptal edene kadar kalır. Kesin süreyi kartınızı veren banka belirler.
Ön provizyon ne kadar sürer?
Süreyi kartı veren banka ve kart kuruluşunun kuralları belirler: otel ve araç kiralamada 30 güne kadar çıkabilir, diğer işlemlerde daha kısadır. Bu süre içinde işyeri tutarı çekmez ya da işlemi iptal ederse bloke kendiliğinden kalkar.
Provizyon reddedilirse ne olur?
Provizyon reddedildiğinde ödeme işlemi tamamlanmaz ve müşterinin kartından herhangi bir tutar çekilmez. Red nedeni yetersiz bakiye, kart limiti, güvenlik kısıtlaması veya bankanın risk değerlendirmesi olabilir. Kart sahibiyseniz başka bir kartla deneyebilir ya da ret nedenini kartınızı veren bankaya sorabilirsiniz.
Provizyon ile otorizasyon aynı şey midir?
Hayır. Kart sahibi otorizasyonu görmez; gördüğü, onun sonucu olan provizyondur: limitte ayrılmış, ekstreye geçmeyi bekleyen tutar. Ön provizyonda ikisi zamanca ayrılır; onay önce alınır, tahsilat sonra yapılır.
Açık provizyon nedir?
Kartınızda onaylanmış ama henüz ekstreye geçmemiş harcamaların toplamıdır. Bu tutar kullanılabilir limitinizden düşülür ve harcamalar kesinleştikçe azalır; ayrıca ödenmez, ekstreye geçtiğinde borcunuzla birlikte ödenir.
Provizyondaki işlem iptal edilebilir mi?
Evet, ama iptali işlemi yapan işyeri yapar. İptal kesinleşmeden yapılırsa harcama ekstreye hiç geçmez. Harcamayı siz yapmadıysanız kartınızı veren bankayı arayıp kartı kapattırın ve itiraz edin.
Sonuç
Provizyon, kart ödemelerinin temel yapı taşlarından biridir. İster fiziksel ortamda ister online ortamda gerçekleşsin, her kart işlemi bir provizyon sürecinden geçer. Ön provizyon ve son provizyon mekanizmalarını doğru anlamak, özellikle otel, araç kiralama ve e-ticaret gibi sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler için büyük önem taşır.
Bu yazıda provizyonun ne olduğunu, nasıl çalıştığını, ön provizyon ile son provizyon arasındaki farkı, otorizasyonla ilişkisini ve provizyon iptali süreçlerini ele aldık. Ödeme altyapınızı bu bilgiler ışığında daha etkin bir şekilde yönetebilir, müşterilerinize sorunsuz bir ödeme deneyimi sunabilirsiniz.